صحیح ترین انواع نشستن روی زمین

نشستن روی زمین، برخلاف تصور بسیاری از افراد، یک مهارت حرکتی ساده و ابتدایی نیست؛ بلکه رفتاری است که می‌تواند تأثیر قابل‌ توجهی بر سلامت مفاصل، ستون‌ فقرات، جریان خون و حتی کیفیت تنفس داشته باشد. در واقع، صحیح‌ ترین انواع نشستن روی زمین زمانی معنا پیدا می‌ کنند که به وضعیت لگن، زانو، قوس کمر و زاویه قرارگیری پاها توجه شود. بسیاری از ما هنگام نشستن روی زمین بدون رعایت این اصول عمل می‌ کنیم و به‌ مرور زمان با مشکلاتی مانند درد زانو، کشیدگی عضلانی، گرفتگی کمر یا خواب‌ رفتگی اندام‌ ها روبه‌رو می‌ شویم.

در فرهنگ های شرقی، نشستن روی زمین بخشی از سبک زندگی است و در بسیاری از خانواده ها غذا خوردن، استراحت، عبادت یا حتی انجام برخی فعالیت ها همچنان روی زمین انجام می شود. بنابراین شناخت صحیح ترین انواع نشستن روی زمین نه یک موضوع تجملی، بلکه یک ضرورت برای حفظ سلامت بدن است؛ به ویژه برای افرادی که به دلیل دردهای عضلانی یا محدودیت حرکتی از خدمات فیزیوتراپی در منزل کرج استفاده می کنند.

این مقاله بررسی می کند که چه الگوهایی از نشستن برای بدن مناسب ترند، کدام حالت ها موجب آسیب های اسکلتی ـ عضلانی می شوند و چگونه می توانیم شیوه نشستن خود را اصلاح کنیم تا فشار کمتری به مفاصل وارد شود و ستون فقرات در وضعیت خنثی باقی بماند.

بهترین شیوه های نشستن روی زمین برای جلوگیری از آسیب

نشستن روی زمین زمانی مفید و ایمن است که بدن در حالتی قرار گیرد که نیروهای وارد بر مفاصل به صورت یکنواخت توزیع شود، فشار اضافی از روی کمر برداشته شود و عضلات اصلی بدن در وضعیت حمایتی قرار بگیرند. بسیاری از افراد تصور می کنند هر نوع نشستن روی زمین مناسب است، اما واقعیت این است که تنها چند حالت، استاندارد و قابل قبول در علم ارگونومی شناخته می شوند.

در این شیوه ها لگن در وضعیت طبیعی قرار دارد، ستون فقرات صاف باقی می ماند و عضلات پا در الگوی متعادلی پشتیبانی می شوند. در میان صحیح ترین انواع نشستن روی زمین برخی از وضعیت ها از دیگران برتر شناخته شده اند زیرا هم انعطاف پذیری را بهبود می دهند، هم عضلات قطعه قطعه کمر و لگن را در وضعیت طبیعی نگه می دارند. اکنون این حالت ها را معرفی می کنیم.

نشستن چهارزانو استاندارد

در این حالت پاها به شکل متقاطع قرار می گیرند و لگن در حالت باز و متعادل قرار می گیرد. اگر ستون فقرات صاف نگه داشته شود، این شکل یکی از بهترین روش ها برای جلوگیری از فشار روی زانو و کمر است.

نشستن نیم لوتوس (نیم باز)

در این حالت یک پا روی ران پای مقابل قرار می گیرد و پای دیگر روی زمین باقی می ماند. این روش علاوه بر ایجاد آرامش در لگن، موجب تقویت انعطاف مفصل ران نیز می شود.

نشستن به حالت زانو زده

در این حالت پاها زیر بدن قرار می گیرند و باسن روی پاشنه ها می نشیند. اگرچه این حالت برای برخی افراد با محدودیت حرکتی زانو مناسب نیست، اما از لحاظ توزیع فشار روی ستون فقرات در دسته صحیح ترین انواع نشستن روی زمین قرار می گیرد.

نشستن با پاهای صاف و ستون فقرات عمود

در این وضعیت فرد روی زمین می نشیند، پاها را کاملاً صاف جلو می گذارد و کمر را در حالت عمود نگاه می دارد. این مدل برای تقویت عضلات مرکزی بدن و اصلاح نشستن های غلط بسیار مفید است.

در مجموع، انتخاب آگاهانه از میان صحیح ترین انواع نشستن روی زمین و رعایت اصول ارگونومی می تواند نقش مهمی در کاهش دردهای عضلانی و پیشگیری از آسیب های مفصلی داشته باشد و در صورت وجود درد یا محدودیت حرکتی، استفاده از خدمات فیزیوتراپی در منزل به اصلاح الگوی نشستن و بهبود عملکرد بدن کمک قابل توجهی می کند.

اصول صحیح نشستن روی زمین

نشستن صحیح روی زمین فراتر از یک عادت ساده است و تأثیر قابل توجهی بر سلامت ستون فقرات، مفاصل و عضلات دارد. رعایت اصول حرکتی و ارگونومیکی کمک می کند تا بدن در وضعیت خنثی قرار گیرد، انرژی عضلات هدر نرود و فشار اضافی بر کمر و زانو وارد نشود. در ادامه اصلی ترین اصول صحیح نشستن روی زمین را معرفی می کنیم:

• حفظ قوس طبیعی ستون فقرات: کمر نباید بیش از حد خم یا گود شود؛ شانه ها رها و در راستای لگن قرار گیرند و لگن روی دو استخوان ایسکیوم تثبیت شود.
• جلوگیری از ماندن طولانی در یک وضعیت: حتی بهترین حالت نشستن نباید بیش از نیم ساعت ثابت بماند تا خستگی عضلانی و کاهش جریان خون ایجاد نشود.
• تغییر موقعیت پاها در حین نشستن: جابه‌جایی پاها فشار روی مفصل ران و زانو را کاهش می دهد و از آسیب دیدگی مفاصل جلوگیری می کند.
• استفاده از بالشتک کوچک زیر باسن: کمک می کند ستون فقرات در وضعیت اصلاح شده پایدار بماند و فشار روی لگن کاهش یابد.
• توزیع مناسب فشار و جلوگیری از قفل شدن مفاصل: تعادل و هماهنگی بین ستون فقرات و لگن تضمین می کند که صحیح ترین انواع نشستن روی زمین بدون آسیب و پایدار باشند.

رعایت این اصول باعث می شود حتی در طولانی مدت، نشستن روی زمین برای بدن ایمن و مفید باشد و اثرات منفی نشستن ناصحیح به حداقل برسد.

روش های ناصحیح و خطر آفرین نشستن

بسیاری از عادات نشستن که روزانه انجام می دهیم، حتی اگر ظاهراً راحت باشند، می توانند باعث ایجاد فشارهای غیرعادی بر مفاصل شوند. این روش ها معمولاً در کوتاه مدت مشکل ساز نیستند اما با گذشت زمان موجب تغییر ساختار اسکلتی، ایجاد دردهای مزمن یا اختلال در دامنه حرکتی لگن و ستون فقرات می شوند. برای کسانی که نیاز به اصلاح این عادات دارند، مراجعه به کلینیک فیزیوتراپی تهرانسر می‌ تواند در آموزش حرکات صحیح و تقویت عضلات موثر باشد.

یکی از رایج ترین و اشتباه ترین حالت ها، نشستن با خم شدن بیش از حد کمر به جلو است. در این وضعیت عضلات پشت در حالت کشش دائمی و عضلات شکم در ضعف قرار می گیرند و این برهم ریختگی عضلانی پس از مدتی باعث کمردرد مزمن می شود. حالت دیگر، نشستن به شکل قورباغه ای با باز شدن بیش از حد پاهاست که انعطاف عادی مفاصل ران را مختل می کند.

نشستن روی یک پهلو یا تکیه دادن دائمی به یک سمت نیز از جمله الگوهای نادرست است زیرا موجب چرخش ناخواسته لگن و فشار جانبی بر ستون فقرات می شود. همچنین نشستن با پاهای جمع شده در زیر بدن، به خصوص برای مدت زیاد، فشار زیادی بر مفصل زانو وارد می کند و می تواند زمینه ساز ساییدگی غضروف شود.

به طور کلی، روش های ناصحیح نشستن زمانی شکل می گیرند که بدن در حالتی غیرمتقارن قرار گیرد، ستون فقرات از وضعیت خنثی خارج شود یا پاها در زاویه هایی قرار گیرند که با آناتومی طبیعی بدن سازگار نیست. شناخت این حالت ها به ما کمک می کند صحیح ترین انواع نشستن روی زمین را جایگزین آن ها کنیم و از آسیب های طولانی مدت جلوگیری کنیم.

جدول مقایسه شیوه های صحیح و ناصحیح نشستن روی زمین

مطالب مشابه: علت درد دنبالچه در خانم ها هنگام نشستن

جمع بندی

نشستن روی زمین بخشی از سبک زندگی بسیاری از افراد است و اگر به درستی انجام شود، می تواند برای بدن بسیار مفید باشد. اما اگر حالت نشستن نادرست باشد، همین رفتار ساده می تواند موجب مشکلات جدی در مفاصل، کمر، لگن و حتی سیستم عصبی شود. شناخت صحیح ترین انواع نشستن روی زمین به ما کمک می کند وضعیت بدنی سالم تری داشته باشیم، فشار روی مفاصل کاهش یابد، جریان خون بهتر شود و عضلات در حالت متعادل قرار گیرند.

در این مقاله توضیح داده شد که چه حالت هایی برای نشستن مناسب اند، اصول صحیح نشستن چه هستند، چه الگوهایی خطرناک اند و چگونه می توان از آسیب های ناشی از نشستن غلط جلوگیری کرد. رعایت این نکات در کنار تغییر عادات روزمره، نقش مهمی در حفظ سلامت جسمی و کیفیت زندگی دارد.

سوالات متداول درمورد صحیح ترین انواع نشستن روی زمین

1. آیا نشستن روی زمین برای همه افراد مناسب است؟
   بسته به شرایط بدنی و مشکلات اسکلتی ـ عضلانی ممکن است برخی حالت ها برای همه مناسب نباشند، اما با رعایت اصول صحیح می توان روش مناسب هر فرد را پیدا کرد.
2. چه مدت می‌ توان بدون آسیب روی زمین نشست؟
   بهتر است هر ۲۰ تا ۳۰ دقیقه وضعیت نشستن تغییر کند تا فشار طولانی مدت روی مفاصل ایجاد نشود.
3. آیا استفاده از بالشتک هنگام نشستن روی زمین لازم است؟
   برای افرادی که در حفظ قوس طبیعی کمر مشکل دارند، استفاده از بالشتک کوچک می تواند مفید باشد و از خستگی زودهنگام جلوگیری می کند.

علیرضا کیوان داریان

اینجانب علیرضا کیوان داریان با کد نظام پزشکی: ف-4037 مولف پنج کتاب و نویسنده ده ها مقاله در مطبوعات کشور ، روزنامه نگار، کارشناس برنامه های صداوسیما، فیزیوتراپیست اسبق فدراسیون شمشیربازی، مشاور توسعه سلامتی و مدرس دوره های آموزشی وزارت امور خارجه، محقق شرکت های سازنده تجهیزات فیزیوتراپی،پس از ۲۴ سال تجربه کلینیکی و بالینی در بخش های فیزیوتراپی، آی سی یو و سی سی یو بیمارستان های مختلف تهران و سال ها تجربه به عنوان مسئول فنی فیزیوتراپی درمانگاه زعفرانیه و کار در دیگر کلینیک های تخصصی و همکاری باتیم های مطرح ورزشی و گذراندن دوره های ویژه درمان های دستی ستون فقرات و اندامهای تحتانی و فوقانی، الکتروتراپی و اگزر سایز تراپی نزد اساتید صاحب نام داخل و خارج از کشور و تهیه مدرن ترین دستگاه های فیزیوتراپی و کلینیک  مطابق بالاترین استانداردهای پزشکی جهان، کلینیک تخصصی فیزیوتراپی کیوان را در تهرانسر دایر کردم.