در بسیاری از مشاغل، بدن انسان اولین بخشی است که فشار کار را تحمل می کند و نیاز به فیزیوتراپی برای مشاغل مختلف احساس می شود. بعضی افراد ساعت های طولانی پشت میز می نشینند، بعضی ها مدام در حال ایستادن، خم شدن، بلند کردن بار یا کار با دست هستند و گروهی هم به دلیل تکرار حرکات مشخص، به مرور دچار دردهای عضلانی و مفصلی می شوند. نتیجه این فشارها معمولا به شکل گردن درد، کمردرد، درد شانه، درد مچ دست، گرفتگی عضلات، التهاب تاندون ها، بی حسی دست و پا یا خستگی مزمن بروز پیدا می کند.
فیزیوتراپی برای مشاغل مختلف دقیقا از همین جا اهمیت پیدا می کند. وقتی الگوی فشار در هر شغل با شغل دیگر متفاوت است، برنامه درمانی و تمرین های پیشنهادی هم باید متناسب با نوع کار، شدت فعالیت، وضعیت بدنی فرد و نواحی درگیر طراحی شود. یک کارمند اداری بیشتر با عوارض نشستن طولانی، کار با لپ تاپ و ضعف عضلات مرکزی بدن درگیر است، در حالی که یک تکنسین فنی یا تعمیرکار بیشتر در معرض آسیب های ناشی از بلند کردن اجسام، کار در وضعیت های نامناسب و استفاده مکرر از شانه و کمر قرار دارد.
در کلینیک فیزیوتراپی کیوان، خدمات تخصصی فیزیوتراپی در تهرانسر و غرب تهران با نگاه ارزیابی محور و متناسب با سبک زندگی و شغل هر فرد ارائه می شود. هدف فقط کاهش درد نیست؛ بلکه اصلاح الگوی حرکتی، افزایش تحمل عضلات، پیشگیری از آسیب های شغلی و کمک به بازگشت ایمن فرد به کار روزمره است.
نیاز به مشاوره تخصصی و برنامه تمرینی دارید؟
اگر درد های ناشی از شغل یا فعالیت های روزمره شما را کلافه کرده است، برای دریافت ارزیابی دقیق و برنامه درمانی اختصاصی، با کلینیک فیزیوتراپی کیوان در تهرانسر تماس بگیرید.
چرا فیزیوتراپی شغلی اهمیت دارد؟
بدن برای حرکت متناسب و منطقی طراحی شده و بی حرکتی طولانی و یا فشار تکراری بدون استراحت از عوامل نابودی بدن انسان به شمار می آید. وقتی یک کار مشخص هر روز بارها تکرار می شود، بعضی عضلات بیش از حد فعال و بعضی عضلات ضعیف می شوند. این عدم تعادل به تدریج روی مفاصل، تاندون ها، دیسک های بین مهره ای و اعصاب فشار وارد می کند.
فیزیوتراپی شغلی کمک می کند:
- درد های ناشی از کار زودتر شناسایی شوند
- علت اصلی درد به جای درمان سطحی پیدا شود
- عضلات ضعیف تقویت شوند
- عضلات سفت و کوتاه شده کشیده شوند
- فرم نشستن، ایستادن، خم شدن و بلند کردن اجسام اصلاح شود
- احتمال بازگشت درد کمتر شود
- عملکرد فرد در محل کار بهتر شود
اهمیت انجام تمرینات فیزیوتراپی از نگاه مجله معتبر پزشکی webmd
“Functional exercises mimic what you do every day, such as reaching for something, squatting, or lifting. These help you maintain the muscles that do these tasks.”
ترجمه: تمرینات عملکردی (کاربردی)، کارهایی را که روزانه انجام میدهید، مانند برداشتن اشیاء، اسکات زدن (نشستن و برخاستن) یا بلند کردن وسایل، شبیهسازی میکنند. این تمرینات به شما کمک میکنند تا عضلاتی را که مسئول انجام این وظایف روزمره هستند، حفظ و تقویت کنید.
بسیاری از افراد زمانی به فیزیوتراپی مراجعه می کنند که درد شدید شده یا در انجام کار روزمره اختلال ایجاد کرده است. در حالی که اگر نشانه های اولیه مثل خشکی گردن، درد بین دو کتف، تیر کشیدن کمر، گزگز دست ها یا خستگی زودرس جدی گرفته شود، درمان سریع تر و کامل تر انجام می شود.
شایع ترین مشکلات اسکلتی عضلانی در مشاغل مختلف
فارغ از نوع شغل، چند مشکل در میان افراد شاغل بیشتر دیده می شود:
- گردن درد ناشی از وضعیت نامناسب سر و شانه ها
- درد شانه در اثر کار تکراری با دست ها
- کمر درد ناشی از نشستن، ایستادن یا بلند کردن اشتباه بار
- درد مچ و انگشتان به دلیل استفاده زیاد از کیبورد، موس یا ابزار دستی
- التهاب تاندون ها در آرنج و شانه
- درد زانو در مشاغل ایستاده یا مشاغلی که نیاز به زانو زدن دارند
- گرفتگی عضلات ساق و کمر
- سندرم های ناشی از فشار عصبی مثل گزگز و بی حسی
نکته مهم این است که هر دردی با یک نسخه عمومی برطرف نمی شود. تمرین مناسب باید بر اساس ارزیابی دقیق مشکل انتخاب شود. با این حال، بعضی تمرینات پایه ای برای گروه های شغلی خاص بسیار کمک کننده هستند.
بهترین تمرینات فیزیوتراپی برای کارمندان اداری و مشاغل پشت میز
کارمندان، حسابداران، طراحان، برنامه نویسان، اپراتورها و همه کسانی که ساعات زیادی با کامپیوتر کار می کنند، بیشتر در معرض گردن درد، شانه درد، کمردرد و ضعف عضلات مرکزی هستند. نشستن طولانی باعث کاهش تحرک ستون فقرات، سفتی عضلات جلوی سینه و ضعیف شدن عضلات پشت و شکم می شود.
| نام تمرین | روش انجام | تعداد و نوبت |
|---|---|---|
| جمع کردن چانه | کشیدن چانه به عقب (ایجاد غبغب) بدون بالا یا پایین رفتن سر | 10 تکرار در 3 نوبت |
| کشش عضلات سینه | قرار دادن ساعد روی چارچوب در و متمایل شدن به جلو | 30 ثانیه و 3 بار |
| جمع کردن کتف ها | نزدیک کردن دو کتف به هم و کمی پایین بدون بالا بردن شانه | 15 تکرار و 5 ثانیه مکث |
| کشش کمر ایستاده | گذاشتن دست ها روی کمر و خم شدن ملایم به سمت عقب | 10 تکرار در روز |
| انقباض عضلات شکم | داخل کشیدن شکم بدون حبس نفس برای حمایت از ستون فقرات | 10 تکرار و هر تکرار 10 ثانیه |
| کشش مچ و انگشتان | کشیدن انگشتان به سمت پایین و عقب در دو حالت کف دست رو به بالا و پایین | 20 ثانیه و 3 بار |
برترین تمرین های فیزیوتراپی برای مشاغل فنی و تعمیراتی
تعمیرکاران، برق کارها، لوله کش ها، تاسیساتی ها، مکانیک ها و افرادی که در مشاغل فنی فعالیت دارند، معمولا با خم شدن زیاد، کار در فضاهای محدود، بلند کردن ابزار و قطعات و استفاده مداوم از شانه و کمر مواجه هستند. این افراد بیشتر در معرض کمر درد مکانیکی، کشیدگی عضلات، درد شانه و التهاب تاندون ها هستند.
| نام تمرین | روش انجام | تعداد و نوبت |
|---|---|---|
| کشش همسترینگ | نشستن روی لبه صندلی، صاف نگه داشتن کمر و کشش ملایم به جلو | 30 ثانیه در 3 بار |
| حرکت پل | خوابیده به پشت، بلند کردن باسن تا رسیدن بدن به یک خط صاف | 10 تا 12 تکرار |
| حرکت گربه شتر | حالت چهار دست و پا و قوس دادن متناوب کمر به بالا و پایین | 10 تکرار آرام |
| تقویت شانه | بالا و پایین آوردن کنترل شده دست ها تا سطح شانه | 10 تا 15 تکرار |
| اسکات نیمه | عقب دادن باسن و خم کردن اندک زانوها با پا به عرض شانه | 10 تکرار |
مهم ترین تمرین فیزیوتراپی برای رانندگان
رانندگان تاکسی، کامیون، اتوبوس، پیک و افرادی که ساعات طولانی پشت فرمان هستند، معمولا دچار خشکی گردن، درد پایین کمر، سفتی باسن و گرفتگی پاها می شوند. لرزش مداوم خودرو و بی حرکتی طولانی هم این مشکلات را تشدید می کند.
بهترین تمرین فیزیوتراپی برای معلمان، فروشندگان و مشاغل ایستاده
افرادی که مدت طولانی سرپا هستند، بیشتر با درد کف پا، خستگی ساق، زانو درد و کمردرد روبرو می شوند. ایستادن طولانی اگر با کفش نامناسب، ضعف عضلات لگن یا قوس نامتعادل کمر همراه باشد، مشکلات بیشتری ایجاد می کند.
اصلی ترین تمرین های فیزیوتراپی برای پرستاران، کادر درمان و مراقبان بیمار
کادر درمان، کمک بهیاران، مراقبان سالمند و افرادی که بیمار را جابه جا می کنند، معمولا با فشار زیادی روی کمر، شانه و مچ دست روبرو هستند. علاوه بر آن، شیفت های طولانی باعث خستگی عضلانی و کاهش توان بازیابی می شود.
تمرینات فیزیوتراپی مناسب برای آرایشگران، دندانپزشکان و مشاغل با کار دقیق دستی
این گروه معمولا در وضعیت نیمه خم، با تمرکز زیاد و حرکات ظریف دست کار می کنند. شانه ها، گردن، بین دو کتف و مچ دست در این افراد بیشتر درگیر می شود.
چه زمانی درد شغلی نیاز به مراجعه به فیزیوتراپی دارد؟
بعضی افراد فکر می کنند درد ناشی از کار طبیعی است و باید آن را تحمل کرد. اما درد مداوم، یک هشدار است. اگر هر کدام از موارد زیر را دارید، بهتر است بررسی تخصصی انجام شود:
- درد بیشتر از چند روز باقی مانده است
- درد در حال شدیدتر شدن است
- درد به دست یا پا تیر می کشد
- بی حسی، گزگز یا ضعف عضلانی دارید
- صبح ها خشکی شدید دارید
- نمی توانید مثل قبل کار کنید
- درد با استراحت کوتاه بهتر نمی شود
- سابقه آسیب قبلی یا دیسک کمر و گردن دارید
در چنین شرایطی، درمان فقط به تمرین محدود نمی شود. ممکن است از درمان های دستی، الکتروتراپی، تمرین درمانی تخصصی، آزادسازی بافت نرم، اصلاح پوسچر و آموزش ارگونومی هم استفاده شود.
نقش فیزیوتراپی تخصصی در پیشگیری از آسیب های شغلی
فیزیوتراپی فقط برای زمانی نیست که درد شدید شده باشد. در بسیاری از موارد، ارزیابی زود هنگام می تواند جلوی پیشرفت آسیب را بگیرد. برای مثال ممکن است یک کارمند هنوز درد زیادی نداشته باشد اما در معاینه مشخص شود که سر به جلو، ضعف عضلات عمقی گردن و محدودیت حرکتی شانه دارد. یا یک تکنسین فنی ممکن است قبل از بروز دیسک کمر، دچار ضعف کنترل مرکزی و الگوی غلط بلند کردن اجسام شده باشد.
در فیزیوتراپی برای مشاغل مختلف، شرایط شغلی فرد به طور دقیق بررسی می شود. این یعنی درمان فقط بر اساس محل درد نیست، بلکه علت های پنهان هم شناسایی می شوند. همین رویکرد باعث می شود نتیجه درمان ماندگارتر باشد و فرد با اطمینان بیشتری به کار برگردد.
پرتکرار ترین سوالات درباره فیزیوتراپی برای مشاغل مختلف
1) آیا فیزیوتراپی برای دردهای ناشی از کار واقعا موثر است؟
بله. اگر علت درد به درستی تشخیص داده شود، فیزیوتراپی می تواند با کاهش التهاب، بهبود حرکت مفاصل، تقویت عضلات ضعیف و اصلاح الگوی حرکتی، تاثیر زیادی در کاهش دردهای شغلی داشته باشد.
2) برای درد گردن و کمر کارمندی چه تمریناتی بهتر هستند؟
معمولا تمریناتی مثل جمع کردن چانه، کشش عضلات سینه، جمع کردن کتف ها، کشش کمر و تقویت عضلات شکم و مرکزی مفید هستند. البته انتخاب دقیق تمرین باید بر اساس وضعیت هر فرد انجام شود.
3) آیا انجام تمرینات خانگی به تنهایی کافی است؟
در موارد خفیف ممکن است تمرینات خانگی کمک کننده باشند، اما اگر درد شدید، مداوم یا همراه با گزگز و بی حسی باشد، بهتر است حتما توسط فیزیوتراپیست ارزیابی شوید.
4) مشاغل فنی بیشتر در معرض چه آسیب هایی هستند؟
کمردرد، درد شانه، التهاب تاندون ها، کشیدگی عضلات و آسیب های ناشی از بلند کردن غلط اجسام از شایع ترین مشکلات در این گروه هستند.
5) هر چند وقت یک بار باید در محیط کار حرکات کششی انجام داد؟
به طور کلی بهتر است هر 30 تا 60 دقیقه، چند حرکت ساده برای تغییر وضعیت، کشش یا فعال سازی عضلات انجام شود. همین وقفه های کوتاه می توانند از تجمع فشار جلوگیری کنند.
6) آیا فیزیوتراپی فقط برای درمان است یا برای پیشگیری هم کاربرد دارد؟
فیزیوتراپی علاوه بر درمان، در پیشگیری از آسیب های شغلی هم نقش مهمی دارد. ارزیابی زودهنگام می تواند مشکلات وضعیتی و حرکتی را قبل از تبدیل شدن به درد مزمن مشخص کند.
7) برای انتخاب بهترین تمرینات فیزیوتراپی برای شغل خود چه کار کنیم؟
بهترین راه، معاینه تخصصی و بررسی نوع شغل، ساعات کاری، الگوی حرکت و محل درد است. بر اساس این اطلاعات، برنامه تمرینی اختصاصی برای شما تنظیم می شود.
اینجانب علیرضا کیوان داریان با کد نظام پزشکی: ف-4037 مولف پنج کتاب و نویسنده ده ها مقاله در مطبوعات کشور ، روزنامه نگار، کارشناس برنامه های صداوسیما، فیزیوتراپیست اسبق فدراسیون شمشیربازی، مشاور توسعه سلامتی و مدرس دوره های آموزشی وزارت امور خارجه، محقق شرکت های سازنده تجهیزات فیزیوتراپی،پس از ۲۴ سال تجربه کلینیکی و بالینی در بخش های فیزیوتراپی، آی سی یو و سی سی یو بیمارستان های مختلف تهران و سال ها تجربه به عنوان مسئول فنی فیزیوتراپی درمانگاه زعفرانیه و کار در دیگر کلینیک های تخصصی و همکاری باتیم های مطرح ورزشی و گذراندن دوره های ویژه درمان های دستی ستون فقرات و اندامهای تحتانی و فوقانی، الکتروتراپی و اگزر سایز تراپی نزد اساتید صاحب نام داخل و خارج از کشور و تهیه مدرن ترین دستگاه های فیزیوتراپی و کلینیک مطابق بالاترین استانداردهای پزشکی جهان، کلینیک تخصصی فیزیوتراپی کیوان را در تهرانسر دایر کردم.
