جراحی ستون فقرات معمولا به عنوان آخرین راهکار درمانی برای برطرف کردن دردهای شدید، برطرف کردن فشار از روی نخاع یا ریشه های عصبی و اصلاح بدشکلی های ساختاری انجام می شود. هر چند مهارت جراح در اتاق عمل نقش تعیین کننده ای در موفقیت این فرآیند دارد، اما ترخیص از بیمارستان پایان راه درمان نیست. در واقع، جراحی تنها نیمی از مسیر بهبودی است و نیمه دوم و بسیار حیاتی آن، به توانبخشی و فیزیوتراپی بعد از جراحی ستون فقرات اختصاص دارد.
بدون انجام فیزیوتراپی اصولی و علمی، احتمال خشکی شدید مفصلی، ضعیف شدن عضلات حمایت کننده کمر و گردن و حتی شکست درمان و نیاز به جراحی مجدد به شدت افزایش می یابد. در این مقاله به بررسی جامع، علمی و کاربردی نقش فیزیوتراپی بعد از عمل های جراحی ستون فقرات، فازهای درمانی، تمرینات و نکات طلایی دوران نقاهت می پردازیم.
بررسی علت های نیاز به جراحی در ستون فقرات
ستون فقرات محور اصلی بدن است که وظیفه تحمل وزن، ایجاد انعطاف پذیری در حرکات و محافظت از نخاع و اعصاب خروجی را بر عهده دارد. بروز اختلال در هر یک از اجزای این سیستم پیچیده (شامل مهره ها، دیسک ها، لیگامان ها و عضلات) می تواند دردهای شدید و ناتوان کننده ای ایجاد کند. در بیشتر موارد پزشکان درمان های غیرتهاجمی مانند دارودرمانی، تزریق های تخصصی و فیزیوتراپی اولیه را تجویز می کنند. با این حال، در شرایط خاصی جراحی ستون فقرات اجتناب ناپذیر می شود. مهم ترین علل نیاز به جراحی عبارتند از:
- هرنی یا فتق شدید دیسک کمر و گردن: زمانی که بخش ژلاتینی دیسک بیرون می زند و با وارد کردن فشار شدید به ریشه های عصبی، موجب درد تیرکشنده، بی حسی و ضعف در پاها یا دست ها می شود.
- تنگی کانال نخاعی: تنگ شدن فضای عبور نخاع و اعصاب به دلیل رشد بیش از حد استخوان ها (خارهای استخوانی) یا ضخیم شدن رباط ها که معمولا با درد و گرفتگی شدید پاها هنگام راه رفتن همراه است.
- لغزش مهره ها: جابه جا شدن و سر خوردن یک مهره روی مهره دیگر که ثبات ستون فقرات را مختل کرده و کانال نخاعی را تحت فشار می گذارد.
- انحراف های شدید ستون فقرات: بیماری هایی مانند اسکولیوز (انحراف جانبی) یا کایفوز (قوز شدید) که در صورت پیشرفت زیاد و تحت تاثیر قرار دادن عملکرد ریه ها و قلب، نیاز به جراحی اصلاحی و پایدارسازی دارند.
- شکستگی های ناشی از ضربه یا پوکی استخوان: تصادفات، سقوط یا ضعف شدید استخوانی که منجر به شکستگی مهره و ناپایداری شدید ستون فقرات می شود.
- تومورها و عفونت های ستون فقرات: ضایعاتی که به بافت مهره ها یا کانال نخاعی حمله کرده و برای جلوگیری از فلج شدن بیمار باید سریعا جراحی شوند.
اهمیت انجام فیزیوتراپی بعد از جراحی ستون فقرات
بسیاری از بیماران تصور می کنند پس از پایان جراحی و برطرف شدن عامل فشار بر اعصاب، روند درمان کامل شده و تنها استراحت مطلق در منزل برای بهبودی کافی است. این یک باور اشتباه و خطرناک است. جراحی ستون فقرات، با وجود تمام مزایای خود، نوعی تروما یا آسیب کنترل شده به بافت های نرم، عضلات و پوست محسوب می شود. اهمیت فیزیوتراپی مخصوصا فیزیوتراپی تخصصی ستون فقرات در خانه در این دوران شامل موارد زیر است:
- کاهش درد و التهاب: استفاده از مدالیته های فیزیکی و الکتروتراپی جریان خون را در ناحیه جراحی افزایش داده و به تخلیه سریع تر مایعات التهابی و کاهش دردهای پس از عمل کمک می کند.
- پیشگیری از تشکیل بافت اسکار غیرطبیعی و چسبندگی: پس از برش پوستی و عضلانی، بدن برای ترمیم خود بافت همبند (اسکار) تولید می کند. اگر این بافت به درستی مدیریت نشود، می تواند به ریشه های عصبی اطراف بچسبد و دردهای مزمن سوزشی ایجاد کند. درمان های دستی فیزیوتراپی جلوی این چسبندگی ها را می گیرد.
- بازگرداندن پایداری و قدرت به عضلات مرکزی: جراحی موقتا عضلات عمیق شکم و کمر (مانند مولتی فیدوس و ترنسورسوس) را غیرفعال و ضعیف می کند. فیزیوتراپیست با طراحی تمرینات انقباضی ملایم، این سیستم پشتیبان طبیعی را دوباره فعال می کند.
- اصلاح الگوهای حرکتی و جلوگیری از فشار مضاعف: بیمارانی که جراحی می کنند معمولا به دلیل ترس از درد، الگوهای حرکتی غلطی (مانند لنگیدن یا خمیده راه رفتن) پیدا می کنند. فیزیوتراپیست راه رفتن و نشستن صحیح را به بیمار آموزش می دهد تا فشار روی مهره های مجاور کاهش یابد و از آسیب های بعدی یا نیاز به جراحی مجدد جلوگیری شود.
گزیدهای از مقاله علمی در وب سایت معتبر WebMD در رابطه با اهمیت انجام فیزیوتراپی بعد از جراحی ستون فقرات
“During this time you’ll work with a physical therapist, who will teach you exercises to help you sit, stand, and walk again.”
«در این دوران، شما با یک فیزیوتراپیست کار خواهید کرد که تمریناتی را جهت کمک به نشستن، ایستادن و راه رفتن مجدد به شما آموزش میدهد.»
مهم ترین کاربردهای فیزیوتراپی برای درمان آسیب های ستون فقرات
فیزیوتراپی تنها به دوره پس از جراحی محدود نمی شود؛ بلکه یک ابزار درمانی جامع در تمام مراحل مواجهه با آسیب های ستون فقرات است. مهم ترین کاربردهای فیزیوتراپی در این زمینه شامل بخش های زیر است:
- فیزیوتراپی پیشگیرانه و قبل از عمل : تقویت عضلات و آموزش تمرینات تنفسی و حرکتی قبل از انجام جراحی. این کار باعث می شود بیمار پس از عمل با سرعت بسیار بیشتری توان حرکتی خود را به دست آورد و شانس موفقیت جراحی بالا برود.
- درمان غیرجراحی دیسک و تنگی کانال: در مراحل اولیه آسیب دیسک، فیزیوتراپی با کاهش فشار مکانیکی، کشش های اصولی و تقویت عضلات می تواند نیاز به عمل جراحی را به طور کامل مرتفع کند.
- مدیریت دردهای مزمن ستون فقرات: کنترل دردهایی که سال ها همراه بیمار بوده اند از طریق روش های نوین الکتروتراپی، تکار درمانی، لیزر پرتوان و تمرینات ثبات دهنده ستون فقرات.
- توانبخشی تخصصی اسکولیوز و انحرافات: استفاده از تمرینات اصلاحی ویژه (مانند متد شروت) برای کنترل زاویه انحراف و جلوگیری از پیشرفت آن در سنین رشد.
چه مدت بعد از جراحی ستون فقرات باید فیزیوتراپی را آغاز کرد؟
یکی از مهم ترین سوالات بیماران، زمان دقیق شروع جلسات فیزیوتراپی است. در این زمینه باید بین دو نوع توانبخشی تفکیک قائل شد:
- توانبخشی اولیه و زودهنگام (در بیمارستان و منزل): این مرحله از روز اول تا هفته دوم پس از جراحی شروع می شود. هدف اصلی آن جلوگیری از لخته شدن خون در پاها ، بهبود ظرفیت ریه ها پس از بیهوشی و آموزش نحوه جابه جایی ایمن در تخت بدون چرخاندن کمر است.
- فیزیوتراپی کلینیکی ساختارمند و فعال: این مرحله معمولا از هفته چهارم تا ششم بعد از جراحی آغاز می شود. در این زمان زخم های پوستی جوش خورده اند، التهاب اولیه کاهش یافته و پزشک جراح اجازه اعمال فشارهای ملایم و حرکات دامنه ای را صادر می کند.
البته زمان دقیق شروع به فاکتورهایی مانند سن بیمار، نوع جراحی (مثلا جراحی های فیوژن یا جوش دادن مهره ها دیرتر شروع می شوند)، کیفیت استخوان ها و وضعیت سلامت عمومی بیمار بستگی دارد و هماهنگی کامل بین پزشک جراح و فیزیوتراپیست الزامی است.
مراحل و روش های درمانی فیزیوتراپی بعد از جراحی ستون فقرات
درمان فیزیوتراپی یک مسیر گام به گام و علمی است که بر اساس پیشرفت بافتی بیمار جلو می رود. در اولین جلسه، فیزیوتراپیست ارزیابی های دقیقی شامل بررسی پرونده پزشکی، ارزیابی دامنه حرکتی مفاصل بالا و پایین کمر، بررسی قدرت عضلات، وضعیت حس پوستی و رفلکس ها و همچنین معاینه محل زخم انجام می دهد. روش های درمانی پرکاربرد در این دوره شامل موارد زیر است:
- درمان های دستی: درمان دستی ستون فقرات شامل تکنیک های ملایم متحرک سازی مهره ها (موبیلیزیشن)، ماساژهای بافت نرم برای آزادسازی گره های عضلانی و تکنیک های آزادسازی اسکار جهت جلوگیری از چسبندگی لایه های پوستی به فاشیا و عضلات زیرین.
- الکتروتراپی و جریان های تسکین دهنده: استفاده از جریان های TENS، جریان های تداخل یا اینترفرنشیال برای مسدود کردن پیام های درد و تحریک ترشح اندورفین در بدن.
- لیزر درمانی (کم توان و پرتوان): روش درمانی لیزر پرتوان با نفوذ به عمق بافت ها، فرآیند ATP سازی سلولی را فعال کرده و سرعت ترمیم عضلات، رباط ها و استخوان های آسیب دیده را به شدت بالا می برد.
- اولتراسوند تراپی: استفاده از امواج صوتی برای ایجاد گرمای عمقی در بافت ها که به افزایش انعطاف پذیری کلاژن ها و کاهش سفتی عضلانی کمک می کند (در فازهای اولیه روی محل پیچ و پلاک های فلزی به کار نمی رود).
- سرما و گرما درمانی: استفاده از کمپرس یخ در فاز حاد برای کاهش تورم و استفاده از گرما در مراحل بعدی جهت شل کردن عضلات اسپاسمی.
- آب درمانی : انجام تمرینات در آب گرم تحت نظارت فیزیوتراپیست که به دلیل کاهش وزن بدن در آب، فشار روی ستون فقرات برداشته شده و بیمار راحت تر حرکت می کند.
فازبندی توانبخشی و فیزیوتراپی بعد از جراحی ستون فقرات
برای درک بهتر مراحل درمانی، جدول تخصصی زیر فازهای مختلف نقاهت را از روزهای اول تا بهبودی کامل نشان می دهد:
| فاز اول (هفته ۱ تا ۴): حفاظت و حرکت اولیه | |
|---|---|
| اهداف اصلی درمان | کاهش درد و تورم، پیشگیری از لخته شدن خون، حفظ تحرک پاها |
| تمرینات و فعالیتهای مجاز | راه رفتنهای کوتاه، حرکات پمپاژ مچ پا، تمرینات تنفسی، ایزومتریک شکم |
| محدودیتها و موارد ممنوع | خم شدن به جلو، چرخاندن کمر/گردن، بلند کردن بیش از ۲ کیلو، نشستن طولانی |
| معیار ورود به مرحله بعد | بهبود زخمها، راه رفتن مستقل بدون درد شدید، کنترل درد با مسکن معمولی |
| فاز دوم (هفته ۴ تا ۸): تقویت اولیه و تحرک ملایم | |
| اهداف اصلی درمان | بازگرداندن دامنه حرکتی، فعالسازی عضلات تثبیتکننده ستون فقرات |
| تمرینات و فعالیتهای مجاز | پل زدن ملایم، کشش سبک، فعالسازی عضلات شکم، مدالیتههای ضد درد |
| محدودیتها و موارد ممنوع | نشستن طولانی، رانندگی بدون اجازه، کشش شدید، برداشتن بار سنگین |
| معیار ورود به مرحله بعد | کنترل عضلات مرکزی، کاهش درد روزمره، بهبود الگوی راه رفتن |
| فاز سوم (هفته ۸ تا ۱۲): افزایش قدرت و پایداری | |
| اهداف اصلی درمان | تقویت عضلات پشتی و باسن، بهبود تعادل، افزایش تحمل عضلات مرکزی |
| تمرینات و فعالیتهای مجاز | تعادل ایستاده، اسکوات دیواری ملایم، Bird-Dog اصلاحشده، پیادهروی طولانی، آبدرمانی |
| محدودیتها و موارد ممنوع | خم شدن و چرخیدن تحت بار، دویدن، پریدن، ورزشهای پربرخورد |
| معیار ورود به مرحله بعد | پایداری خوب ستون فقرات، عدم درد انتشاری به پا |
| فاز چهارم (ماه ۳ به بعد): بازگشت به فعالیتهای پیشرفته | |
| اهداف اصلی درمان | بازگشت به کار، آمادگی جسمانی کامل، ورزشهای سبک |
| تمرینات و فعالیتهای مجاز | تمرینات مقاومتی با کش و دمبل سبک، هوازی کمفشار، شبیهسازی فعالیتهای شغلی |
| محدودیتها و موارد ممنوع | حرکات ناگهانی بدون گرم کردن، وزنه سنگین بدون کمربند، ورزش پرفشار بدون تایید پزشک |
| معیار ورود به مرحله بعد | قدرت و دامنه حرکتی مناسب برای کارهای روزمره بدون خستگی و درد |
انتخاب مدالیته های فیزیوتراپی بر اساس اهداف درمانی بیمار
درمانگر متناسب با معاینه اولیه و نیازهای اختصاصی شما، از دستگاه ها و تکنیک های متفاوتی استفاده می کند که در جدول زیر به تفصیل آمده است:
آشنایی با تمرینات فیزیوتراپی بعد از جراحی ستون فقرات
تمرینات ورزشی ایمن ترین و موثرترین ابزار برای به دست آوردن سلامتی کامل هستند. این تمرینات باید با ملایمت و بدون اصرار بر تحمل درد انجام شوند. در ادامه چند نمونه از تمرینات پایه ای و بسیار مفید آورده شده است:
۱. تمرین فعال سازی عضلات شکم (شکم سفت کردن طاق باز)
این حرکت پایه ای ترین تمرین برای تثبیت ستون فقرات است.
- نحوه انجام: به پشت بخوابید و زانوهای خود را خم کنید به طوری که کف پاها روی زمین باشد. دست های خود را روی استخوان های جلویی لگن بگذارید. بدون اینکه نفس خود را حبس کنید، شکم خود را به سمت داخل و ستون فقرات بکشید (مثل زمانی که می خواهید شلوار تنگی بپوشید). این انقباض ملایم را ۵ ثانیه نگه دارید و سپس رها کنید.
- تعداد: ۱۰ مرتبه، ۲ بار در روز.
۲. تمرین پل زدن ملایم
این تمرین برای تقویت عضلات باسن (گلوتئال) و پشت ران که وظیفه حمایت از لگن را دارند بسیار عالی است.
- نحوه انجام: در همان وضعیت طاق باز با زانوهای خم، عضلات شکم و باسن خود را منقبض کنید و لگن خود را به آرامی چند سانتی متر از زمین بلند کنید. نیازی نیست کمر خود را خیلی بالا ببرید و قوس بدهید. ۵ ثانیه مکث کنید و به آرامی پایین بیایید.
- تعداد: ۱۰ تکرار.
۳. کشش همسترینگ در حالت خوابیده
سفتی عضلات پشت ران (همسترینگ) فشار زیادی به مهره های کمر وارد می کند.
- نحوه انجام: به پشت بخوابید. یک پا را خم نگه دارید و پای دیگر را با کمک یک ملحفه یا کش ورزشی که دور کف پا انداخته اید، به آرامی بالا بیاورید تا جایی که کشش ملایمی در پشت ران خود احساس کنید. زانو نباید خم شود. کشش را ۲۰ تا ۳۰ ثانیه نگه دارید.
- تعداد: ۳ تکرار برای هر پا.
۴. کشش سجده یا نماز (نماز کششی اصلاح شده)
این تمرین برای کشش ملایم عضلات پشتی و کاهش فشارهای مهره ای مناسب است (این حرکت باید در فازهای پشتیبانی با احتیاط انجام شود).
- نحوه انجام: روی چهار دست و پا قرار بگیرید. به آرامی باسن خود را به سمت عقب و روی پاشنه پاها ببرید و دست های خود را به سمت جلو بکشید تا پیشانی شما به زمین نزدیک شود. در صورت بروز هرگونه درد در کمر یا زانو، دامنه حرکت را کمتر کنید.
- تعداد: ۳ تکرار، هر بار ۲۰ ثانیه نگه دارید.
مدت دوره و تعداد جلسات فیزیوتراپی بعد از جراحی ستون فقرات چقدر است؟
یکی از دغدغه های اصلی بیماران، دانستن طول دوره درمان و تعداد جلسات لازم است. به طور کلی، مدت زمان درمان به نوع جراحی انجام شده بستگی دارد:
- جراحی های سبک تر (مانند دیسککتومی ساده، لامینکتومی یا لیزر دیسک): این جراحی ها معمولا نیاز به ۶ تا ۱۲ هفته فیزیوتراپی دارند. جلسات معمولا به صورت ۲ تا ۳ جلسه در هفته شروع شده و به مرور با یادگیری تمرینات خانگی کاهش می یابد.
- جراحی های سنگین تر و پیچیده (مانند فیوژن مهره ها، تعویض دیسک مصنوعی یا جراحی اصلاح انحراف اسکولیوز): توانبخشی این بیماران ممکن است ۳ تا ۶ ماه یا حتی بیشتر طول بکشد. هدف اصلی در این موارد، دادن زمان کافی به استخوان ها برای جوش خوردن کامل و تقویت تدریجی عضلات بدون وارد شدن فشار بر ایمپلنت های فلزی است.
البته فیزیوتراپیست در فواصل زمانی منظم وضعیت شما را مجددا ارزیابی می کند تا در صورت بهبودی سریع تر، تعداد جلسات حضوری کاهش یافته و برنامه تمرین در منزل جایگزین شود.
مقایسه علائم طبیعی دوران نقاهت با علائم هشدار دهنده پس از جراحی ستون فقرات
بسیار مهم است که بدانید چه دردهایی در طول فیزیوتراپی طبیعی هستند و چه علائمی نشان دهنده یک مشکل جدی بوده و نیاز به تماس فوری با جراح دارند:
فیزیوتراپی بعد از جراحی ستون فقرات در تهرانسر
اگر به دنبال دریافت خدمات تخصصی فیزیوتراپی برای بهبود بعد از جراحی ستون فقرات در تهرانسر هستید، کلینیک فیزیوتراپی کیوان یکی از مراکز مجهز و معتبر در این حوزه است. در این کلینیک وضعیت بیمار به صورت کامل و مرحله ای بررسی می شود؛ از جمله قدرت عضلات مرکزی، دامنه حرکتی ستون فقرات، وضعیت تعادل، کیفیت الگوی حرکتی و شرایط بافت اطراف ناحیه جراحی.
پس از ارزیابی دقیق، برای هر بیمار یک برنامه توانبخشی کاملا اختصاصی طراحی می شود تا روند ترمیم بافت ها تسریع شود و ستون فقرات به حداکثر عملکرد طبیعی خود نزدیک شود. هدف این برنامه درمانی، کاهش درد، افزایش پایداری ستون فقرات، جلوگیری از خشکی و چسبندگی بافتی، تقویت عضلات حمایت کننده و کمک به بازگشت ایمن بیمار به فعالیت های روزمره و انجام خدمات درمانی تخصصی فیزیوتراپی در منزل است.
در کلینیک کیوان از روش های نوین فیزیوتراپی مانند لیزردرمانی، الکتروتراپی، تمرین درمانی هدفمند، درمان دستی تخصصی و اصلاح الگوهای حرکتی استفاده می شود تا بیمار با کمترین فشار و بیشترین ایمنی دوران نقاهت را پشت سر بگذارد.
برای دریافت مشاوره یا رزرو نوبت می توانید با کلینیک فیزیوتراپی کیوان تماس بگیرید تا تیم درمانی مجموعه شما را در مسیر بهبودی و بازگشت به زندگی عادی همراهی کند.
جمع بندی
جراحی ستون فقرات گام نخست برای رهایی از دردهای شدید و محدودیت های حرکتی است، اما تثبیت نتایج درخشان عمل به میزان زیادی به کیفیت مراقبت های پس از آن و به ویژه فیزیوتراپی اصولی بستگی دارد. توانبخشی به موقع نه تنها ریسک عوارض شایعی مثل چسبندگی عصب و خشکی مفاصل را از بین می برد، بلکه با تقویت عضلات عمقی ستون فقرات، از بروز مجدد ضایعات دیسک یا لغزش مهره ها پیشگیری می کند. با انتخاب یک کلینیک مجهز، جدی گرفتن فازهای درمانی، انجام منظم تمرینات تجویز شده در خانه و گوش دادن به هشدارهای بدن، می توانید با خیال راحت دوران نقاهت خود را کوتاه کرده و کیفیت زندگی بالایی را مجددا تجربه کنید.
سوالات متداول درباره فیزیوتراپی بعد از جراحی ستون فقرات
۱. آیا پیاده روی بعد از جراحی ستون فقرات می تواند جایگزین فیزیوتراپی شود؟
پیاده روی یک تمرین عالی هوازی برای بهبود گردش خون و پیشگیری از لخته شدن خون است، اما به هیچ وجه نمی تواند جایگزین فیزیوتراپی تخصصی شود. پیاده روی عضلات عمیق و ضعیف شده ستون فقرات را به طور هدفمند تقویت نمی کند و نمی تواند چسبندگی های بافتی اطراف زخم و عصب را آزاد سازد.
۲. اگر هنگام انجام تمرینات فیزیوتراپی احساس درد کردیم چه باید بکنیم؟
احساس کشش ملایم یا خستگی خفیف عضلانی در حین و بعد از تمرینات تا حدودی طبیعی است. اما اگر تمرینی باعث ایجاد دردهای شدید، ناگهانی یا انتشار درد به باسن و پاها شد، باید بلافاصله انجام آن را متوقف کرده و موضوع را به فیزیوتراپیست خود اطلاع دهید تا تمرین اصلاح شده یا جایگزین شود.
۳. چرا باید بعد از عمل فیوژن (پیچ و مهره) ستون فقرات، فیزیوتراپی را دیرتر و با احتیاط بیشتری شروع کرد؟
در جراحی فیوژن، هدف پزشک جوش خوردن استخوان ها به یکدیگر و ایجاد یک تکیه گاه صلب است. از آنجا که فرآیند استخوان سازی کامل چند ماه طول می کشد، حرکات چرخشی و خم شدنی شدید در هفته های اول می تواند مانع از جوش خوردن مناسب مهره ها شود. به همین دلیل فیزیوتراپی این بیماران با تمرکز بر حفظ پایداری و با احتیاط بیشتری جلو می رود.
۴. استفاده از بریس یا کمربندهای طبی تا چه زمان بعد از جراحی الزامی است؟
مدت زمان استفاده از بریس کاملا توسط پزشک جراح و بر اساس نوع عمل شما تعیین می شود (معمولا بین ۴ تا ۸ هفته). استفاده بیش از حد و خودسرانه از بریس بعد از این مدت می تواند عضلات کمر شما را تنبل و ضعیف تر کند؛ به همین دلیل فیزیوتراپیست به شما کمک می کند تا به مرور و با قوی تر شدن عضلات، وابستگی خود به بریس را کم کنید.
اینجانب علیرضا کیوان داریان با کد نظام پزشکی: ف-4037 مولف پنج کتاب و نویسنده ده ها مقاله در مطبوعات کشور ، روزنامه نگار، کارشناس برنامه های صداوسیما، فیزیوتراپیست اسبق فدراسیون شمشیربازی، مشاور توسعه سلامتی و مدرس دوره های آموزشی وزارت امور خارجه، محقق شرکت های سازنده تجهیزات فیزیوتراپی،پس از ۲۴ سال تجربه کلینیکی و بالینی در بخش های فیزیوتراپی، آی سی یو و سی سی یو بیمارستان های مختلف تهران و سال ها تجربه به عنوان مسئول فنی فیزیوتراپی درمانگاه زعفرانیه و کار در دیگر کلینیک های تخصصی و همکاری باتیم های مطرح ورزشی و گذراندن دوره های ویژه درمان های دستی ستون فقرات و اندامهای تحتانی و فوقانی، الکتروتراپی و اگزر سایز تراپی نزد اساتید صاحب نام داخل و خارج از کشور و تهیه مدرن ترین دستگاه های فیزیوتراپی و کلینیک مطابق بالاترین استانداردهای پزشکی جهان، کلینیک تخصصی فیزیوتراپی کیوان را در تهرانسر دایر کردم.
